مسئله شر و عدالت الهی در فلسفه دین

طرح مسئله

اپیکور این چالش را نخستین‌بار صریحاً مطرح کرد: اگر خدا می‌خواهد شر را برطرف کند اما نمی‌تواند، ناتوان است؛ اگر می‌تواند اما نمی‌خواهد، شرور است؛ اگر هم می‌خواهد هم می‌تواند، پس چرا شر وجود دارد؟

پاسخ ارادی (Free Will Defence)

الوین پلانتینگا در قرن بیستم استدلال کرد که خداوند برای خلق موجودات آزاد، ناچار است امکان انجام شر را به آنها بدهد. آزادی ارادی ارزشی برتر دارد که هزینه‌اش پذیرش وجود شر است.

دیدگاه ابن‌سینا و غزالی

در سنت فلسفه اسلامی، شر عموماً به‌عنوان امری عدمی تعریف می‌شود. ابن‌سینا شر را «فقدان خیر مستحق» می‌داند. غزالی نیز در احیاء علوم الدین بر این نکته تأکید دارد که جهان بر بهترین نظام ممکن آفریده شده است.

شر طبیعی و حکمت الهی

یکی از دشوارترین جنبه‌های مسئله شر، بلایای طبیعی است که به هیچ اراده انسانی بازنمی‌گردد. پاسخ متکلمان مسلمان معمولاً به ابتلا، رشد معنوی، یا مصالح پنهان الهی متوسل می‌شود.